Friday, November 18, 2016

Նախագիծ, որը նոր խոսք էր հայաստանյան քաղաքական ու հեռուստատեսային կուլտուրայում․ «Այո/Ոչ»-ը 1 տարեկան է

Ուղիղ մեկ տարի առաջ մեկնարկեծ մի հեռուստանախագիծ, որն իր ֆորմատով բացարձակ նորություն էր ոչ միայն հայկական հեռուստատեսության, այլը հայաստանյան բաց քաղաքականության ասպարեզում։ Խոսքը սահմանադրական բարեփոխումների քարոզարշավի շրջանակներում անցկացվող «Այո/Ոչ» նախագծի մասին է։

Հանրաքվեն եղավ, դրա արդյունքներն արձանագրվեցին ու շուտով մենք արդեն կապրենք նոր սահմանադրական իրականություն, բայց մի տեսակ անարդարացիորեն մոռացվեց «Այո/Ոչ»-ը։ Իրականում, եթե հետհայացք գցենք, ապա կարելի է հանգիստ խղճով ասել, որ այդ նախագիծը թերևս ամենանշանակլից ձեռքբերումներից մեկն էր, որ ունեցել ենք ակտուալ քաղաքական դաշտի վերջին տարիներում, քանի որ առաջին անգամ էր, որ այս մասշտաբով հարթակ էր տրամադրվում բաց քաղաքականություն վարելու համար։

Անկախ կարծիքների տարբերություններից, մի բան աներկբա է․ դեռ երբեք չէր եղել մի նախագիծ, որտեղ ինչ որ հարցի շուրջ տրամագծորեն հակառակ դիրքորոշումներ դավանող քաղաքական ուժերն ու գործիչները հնարավորություն ունենային քաղաքակրթության նորմերը դույզն ինչ չխախտելով, արտահայտեին ու քարոզեին իրենց հայացքները և միևնույն ժամանակ կադրում և կադրից դուրս բավականին յուրահատուկ, իսկ տեղերում էլ՝ զավեշտալի մարդկային հարաբերություններ պահեին։

Ավելին ասեմ․ սա թերևս առաջին անգամն էր, որ համազգային նշանակություն ունեցող ինչ որ ռեֆորմի քննարկումներն արվում էին լայն լսարանի համար ու ոչ միայն հեռուստաէկրանից, այլև հենց տեղերում։ Ի վերջո, նախագծի մասնակիցները այցելեցին Հայաստանի ողջ տարածքով մեկ տեղակայված տասնյակ բնակավայրեր ու համայնքներ՝ փորձելով իրենց տեսլականը ներկայացնել ու ընդունելի դարձնել հայաստանցիների համար։

Կարծում եմ՝ մեր քաղաքականությունը նման նախագծերի պակաս շատ է զգում ու այս ֆորմատը դեռ ասելիք ունի Հայաստանում, քանի որ արդեն մոտ ապագայում Հայաստանում նոր քաղաքական եթերաշրջան է սպասվում, իսկ «Այո/Ոչ»-ի ֆորմատը արդեն ապացուցել է իրեն՝ որպես կենսունակ ու խոստումնալից։

Նախագիծ, որը նոր խոսք էր հայաստանյան քաղաքական ու հեռուստատեսային կուլտուրայում․ «Այո/Ոչ»-ը 1 տարեկան է

Ուղիղ մեկ տարի առաջ մեկնարկեծ մի հեռուստանախագիծ, որն իր ֆորմատով բացարձակ նորություն էր ոչ միայն հայկական հեռուստատեսության, այլը հայաստանյան բաց քաղաքականության ասպարեզում։ Խոսքը սահմանադրական բարեփոխումների քարոզարշավի շրջանակներում անցկացվող «Այո/Ոչ» նախագծի մասին է։

Հանրաքվեն եղավ, դրա արդյունքներն արձանագրվեցին ու շուտով մենք արդեն կապրենք նոր սահմանադրական իրականություն, բայց մի տեսակ անարդարացիորեն մոռացվեց «Այո/Ոչ»-ը։ Իրականում, եթե հետհայացք գցենք, ապա կարելի է հանգիստ խղճով ասել, որ այդ նախագիծը թերևս ամենանշանակլից ձեռքբերումներից մեկն էր, որ ունեցել ենք ակտուալ քաղաքական դաշտի վերջին տարիներում, քանի որ առաջին անգամ էր, որ այս մասշտաբով հարթակ էր տրամադրվում բաց քաղաքականություն վարելու համար։

Անկախ կարծիքների տարբերություններից, մի բան աներկբա է․ դեռ երբեք չէր եղել մի նախագիծ, որտեղ ինչ որ հարցի շուրջ տրամագծորեն հակառակ դիրքորոշումներ դավանող քաղաքական ուժերն ու գործիչները հնարավորություն ունենային քաղաքակրթության նորմերը դույզն ինչ չխախտելով, արտահայտեին ու քարոզեին իրենց հայացքները և միևնույն ժամանակ կադրում և կադրից դուրս բավականին յուրահատուկ, իսկ տեղերում էլ՝ զավեշտալի մարդկային հարաբերություններ պահեին։

Ավելին ասեմ․ սա թերևս առաջին անգամն էր, որ համազգային նշանակություն ունեցող ինչ որ ռեֆորմի քննարկումներն արվում էին լայն լսարանի համար ու ոչ միայն հեռուստաէկրանից, այլև հենց տեղերում։ Ի վերջո, նախագծի մասնակիցները այցելեցին Հայաստանի ողջ տարածքով մեկ տեղակայված տասնյակ բնակավայրեր ու համայնքներ՝ փորձելով իրենց տեսլականը ներկայացնել ու ընդունելի դարձնել հայաստանցիների համար։

Կարծում եմ՝ մեր քաղաքականությունը նման նախագծերի պակաս շատ է զգում ու այս ֆորմատը դեռ ասելիք ունի Հայաստանում, քանի որ արդեն մոտ ապագայում Հայաստանում նոր քաղաքական եթերաշրջան է սպասվում, իսկ «Այո/Ոչ»-ի ֆորմատը արդեն ապացուցել է իրեն՝ որպես կենսունակ ու խոստումնալից։

Saturday, November 5, 2016

Առողջապահության նախարարը, մահացած խննդկանների հարցն ու պարզ մարդկային տակտը

Картинки по запросу Լևոն ԱլթունյանԵրեկ Առողջապահության նորանշանակ նախարար Լևոն Ալթունյանն անզգուշություն ունեցավ լրագրողների հետ և հայտարարես, որ ինքը չի պատրաստվում զբաղվել երկու մահացած ծննդկանի հարցերով։ Դա իհարկե բերեց նրան, որ արդեն երկրորդ օրն է, ինչ Ալթունյանը հանդիսանում է սոցցանցերի ամենաքննարկված կերպարը։ Բնականաբար՝ ոչ դրական կոնտեքստում։

Ինչո՞ւմ է սակայն բուն խնդիրը։ Եթե մի կողմ դնենք էմոցիոնալ ֆոնն ու սենտիմենտները, ապա ըստ էության, նախարարը սխալ բան չի ասել․ նախարարը պետական կառավարման համակարգի թոփ մենեջեր է, ում ֆունկցիան կայանում է նրանում, որպեսզի հնարավորինս արդյունավետ կառավարի իր ենթակայության տակ գտնվող գերատեսչությունը և դրանում ներգրավված հազարավոր աշխատակիցներին։ Իրականում, աննորմալ է, երբ հարցը, որը գտնվում է ինչ-որ հիվանդանոցի գլխավոր բժշկի էլ չէ, այլ բաժանմունքի պետի լիազորության դաշտում, լուծվում է նախարարի մակարդակով։ Նույնքան աննորմալ է, երբ ամեն տեղային հարցի մասշտաբով նախարար խառնվի, որպեսզի համակարգը աշխատի ադեկվատ։ Կարծում եմ սրա հետ ոչ ոք չի վիճի։ Ու կարծում եմ, որ Ալթունյանը հենց այս միտքն էր ցանկանում ասել։

Սակայն ինչպես ասվում է՝ язык мой - враг мой: Ամենաազնիվ ու խելացի մտքին էլ ասելու ձև կա։ Նախարար լինելը ենթադրում է նաև որոշակի դիվանագիտական հմտության ու պարզ մարդկային տակտի առկայություն։ Երբ դու նախարար ես մի երկրում, որտեղ վերջին մեկ տարում առնվազն երկու խիստ աղմկահարույց դեպքեր են գրանցվել, երբ ծննդկանները բժշկական անփութության պատճառով մահացել են ու դու հայտարարում ես, որ երկու ծննդկանի մահվան հարցերով չես պատրաստվում զբաղվել, դա պարզապես չի կարող լավ ընկալվել; Դա լավ չի ընկալվի առաջին հերթին մահացած ծննդկանների հարազատների կողմից, որովհետև ստացվում է, որ նախարարն ասում է, որ իրենց մտերիմի մահը իր համար էական հարցերի դաշտից էլ չէ։ Դա չի ընկալվի հանրության կողմից էլ, քանի որ նման սառնասրտությունը մարդկային կյանքի հանդեպ պատիվ չի բերում, ոչ էլ այդ սառնասրտության հրապարակային ցուցադրությունն է դրական իմիջին նխաստում։

Այնպես որ, թե՛ Ալթունյանը, թե՛ այլ պետական այրեր պետք է ավելի նրբանկատ գտնվեն իրենց հրապարակային հայտարարություններում, որովհետև նույնիսկ ամենաճիշտ միտքը կարող է հարամվել սխալ մատուցման պատճառով։

Saturday, October 15, 2016

Ինչո՞ւ է 6 միլիոն դոլար հայտարարագրած պարոն Տարոնը բյուջեի հաշվին բիզնես դասով թռնում գոծուղման

Картинки по запросу տարոնՎերջերս կրկին ակտուալիզացվել են գործուղումների վրա բյուջեից հատկացվող անհարկի ծախսերի մասին քննարկումները, իսկ նորանշանակ վարչապետը նույնիսկ ասել էր, որ այդ ոլորտում պրիմիտիվ գողություն է կատարվում։ Եվ իսկապես, մի կարճ հայացքից պարզ է դառնում, որ մեր չինովնիկությունը չափի զագացումը լրիվ կորցրել է։ 

Օրինակ՝ երեկ կարդացի, որ պարզվում է, որ նախկին մշակութամայրը՝ Հասմիկ Պողոսյանը, վեջին երկու տարիների ընթացքում տասնյակ գործուղումների է մեկնել, ընդ որում, հաճախ՝ բիզնես դասով։ Նրա վոյաժների արդյունքում պետբյուջեից ծախսվել են տասնյակ միլիոն դրամ կազմող միջոցներ։ Արդյունքի մասին խոսելն անգամ ավելորդ է, որովհետև միակ շոշափելի արդյունքը այդ միջոցների մսխումն է։

Այսօր էլ կարդում եմ, որ պարոն Տարոնն է Ռիգա մեկնել ու քաղաքապետարանը բիզնես դասի տոմսեր է ձեռք բերել 2,6 միլիոն դրամով։ Բնավ չցանկանալով սևեռվել կոնկրետ Տարոնի վրա, այդուհանդերձ, համարում եմ, որ նրա օրինակը շատ խորհրդանշական է։ Կա երկու հարց․

1․ Ինչո՞ւ պետք է հարկատուների գումարներից հավելյան միլիոններ վճարվեն ընդամենը քաղաքապետի մակարդակ զբաղեցնող պաշտոնյայի ավելորդ կոմֆորտի համար։ Այն էլ, երբ Տարոնը գնում էր Երևանի անվան այգու բացման տիպի անիմաստ միջոցառման մասին է խոսքը։ Ենթադրենք այդ այգին այդ աստիճան կարևոր էր։ Մի՞թե այն կչորանար, եթե պարոն Տարոնը էկոնոմ կլասով մեկներ այն բացելու։ 

2․ Ենթադրենք պարոն Տարոնը այնքան բարձրաշխարհիկ պահանջմունքներ ունի, որ իր կյանքը չի պատկերացնում էկոնոմ կարգում թռիչքներով, բայց մի՞թե նույն պարոն Տարոնը չէր, որ երկու տարի առաջ հայտարարգրել էր 6 միլիոն դոլար կազմով բանկային հաշիվ։ Ինչո՞ւ ինքը չի վճարում գոնե տարբերությունը էկոնոմ և բիզնես դասի թռիչքի տոմսերի համար։ Չէ՞ որ դա իր հարմարավետության հարցն է, ոչ թե պետական ու ազգային նշանակության հարց։ 

Կրկնում եմ, Տարոնը պարզապես մի կաթիլ է ծովում։ Պետք է առհասարակ հասկանալ, թե այդ ո՞ր արժանիքների համար այս կամ այն պաշտոնյան պետք է մեր հաշվին բիզնես դասով շրջագայի։ Շատ են ցանկանում բիզնես դաս, ապա թող իրենց գրպանից վճարեն դրա համար։ Անձամբ ես՝ որպես քաղաքացի, թերևս միայն նախագահի ու շատ-շատ վարչապետի օրինակների դեպքում մի տեսակ ամոթ կհամարեմ, եթե նրանք էկոնոմ դասով շրջագայեն, իսկ մնացած ՑԱՆԿԱՑԱԾ պաշտոնյա պարզապես չունի այն մասշտաբը ու կարևորությունը, որ նման հավելյալ բեռ դնի առանց այն էլ դեֆիցիտային մեր բյուջեի համար։ Երբ այնքան արդյունավետ կդառնան, որ ալամ աշխարհից վարկերի հույսին չի մնա մեր բյուջեն, նոր կքննարկենք այդ արդյունավետ պետպաշտոնյաներին հավելյալ կոմֆորտ ապահովելու հարցը, իսկ այժմ նման շռայլությունները ցինիզմ են ու լկտիություն։

Friday, October 14, 2016

Հրանուշ Հակոբյանը ասում է, որ չի հասկանում, թե ինչու ինքը չպետք է լինի նախարար․ օգնենք նրան, որ հասկանա

Картинки по запросу հրանուշ հակոբյանՍփյուռքի պանծալի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը այսօր լրագրողների հետ զրույցում գանգատվում էր, որ չի հասկանում, թե ինչու են մարդիկ իրենից դժգոհ ու չեն ուզում իրեն տեսնել սփյուռքի նախարարի պաշտոնում։ Չէ՞ որ, ըստ տիկին Հրուշի, ինքն այս տարիների ընթացքում չի եղել ներգրավված կոռուպցիոն սկանդալներում, հանցագործություններ չի գործել ու իր վրա դրված պարտականությունները մշտապես կատարել է հավուր պատշաճի, համենայն դեպս, այդպես է պնդում ինքը՝ Հրանուշ Հակոբյանը։ 

Դե ի՞նչ, գուց մարդն անկեղծորեն չի հասկանում, թե ինչու է ինքը Հայաստանի ամենաչսիրված քաղաքական ֆիգուրներից մեկը և պետք է օգնել նրան։ Թվենք մի քանի պատճառներ։

1․ Հրանուշ Հակոբյանը արդյունավետ նախարար չէ։ Դրանում նրա մեղավորությունը մեծ էլ չէ այն պարզ պատճառով, որ դժվար ու նույնիսկ անհնար է լինել արդյունավետ նախարար մի նախարարությունում, որն ի սկզբանե չի կարող արդյունավետ լինել։ Սփյուռքի նախարարության պես անիմաստ պետական գերատեսչություն ավելի դժվար է մտածել, իսկ եթե սրան էլ հավելում ենք այն, որ տիկին Հակոբյանը մեծապատիվ մուրացկանությունից ու պատ ծակող մուննաթից բացի, կարծես էլ ոչ մի գործառույթ չի պատկերացնում իր համար, զարմանալի չէ, որ նա ամենաչսիրված նախարարների թվում է հայտնվել։

2․ Հրանուշ Հակոբյանը ենթադրում է, որ մարդիկ քննադատում են իրեն իր նիստուկացի ու քայլելու ձևի համար։ Սա ճիշտ է, բայց ճշտի միայն կեսն է։ Եկե՛ք վերաձևակերպենք այս միտքը։ Տիկին Հակոբյանը չունի ու երբեք չի ունեցել նախարարին հարիր խոսք, շարժուձև, էթիկետի նորմեր ու կուլտուրա, թեև նա դեռ ԽՍՀՄ տարիներից զբաղեցրել է բարձր պետական պաշտոններ։ Դրա արդյունքում հաճախ ենք տեսնում նկարներ ու հոլովակներ նրա մասնակցությամբ, որոնք այնքան սյուռ են, որ ամիսներով կարող է ֆեյսբուքյան մեմերի, կատակների ու ցասումնալից մեկնաբանությունների աղբյուր դառնալ։

3․ Հրանուշ Հակոբյանը՝ որպես հռետոր, տարերային աղետ է։ Դժվար է հիշել մի այնպիսի ելույթ նրա կատարմամբ, որը չի հանգեցրել համաժողովրդկան ցասման, իսկ նրա ֆիասկոների կուլմինացիան, անկասկած, Ցեղասպանության 100-ամյակի միջոցառումների շրջանակներում տիկին Հակոբյանի դարակազմիկ ելույթն էր, որում նա ուլտիմատիվ պահանջում էր 1000-ական դոլար դնել հայաստանյան բանկերում ու ոչ այնքան կոռռեկտ արտահայտություններ արեց System of a Down-ի հասցեին։

4․ Հրանուշ Հակոբյանն ու իր գերատեսչությունը ոչ մի լուրջ ծրագիր հաջողությամբ չեն հասցրել տրամաբանական ավարտին, իսկ այն ծրագրերն էլ, որոնք քչից-շատից արվում են, ավելի շատ հարցեր են առաջացնում, քան օգուտ են բերում։

5․ Վերջապես, ո՞վ է Հրանուշ Հակոբյանի թիրախային խումբը։ Սփյուռքը, այդպես չէ՞։ Կարո՞ղ ենք արձանագրել, որ Սփյուռքում տիկին Հրուշին տանել չեն կարողանում։ Միանշանակ կարող ենք։ Քանի՞ գրոշ արժի այն նախարարը, որը վայելում է իր թիրախային խմբի ու ոչ միայն այդ խմբի հերակշիռ մասի ատելությունն ու հակակրանքը։ 

Thursday, October 13, 2016

Արա Աբրահամյանի հերթական լեզվաբանական փայլատակումը

Картинки по запросу արա աբրահամյանՖիլոսը կրկին փայլել է հայոց և ռուսաց լեզուների իր իմացությամբ։ Ահա թե ինչ է ասել ալամ աշխարհի հայերի միության նախագահը այսօր՝ ԵՊՀ-ում ինչ-որ անկա միջոցառման շրջանակներում։
«Մենք պատրաստվում էինք գրել մի այսպիսի գիրք Հայ ժողովրդի դերը միջին դարերում ունեցած... մենք որպես ասենք առեւտրական նավատորմի ազդեցությունը… ես ռուսերենը չսովորեցի, հայերենն էլ մի քիչ բավականին… «Ռոլ Արմենիա միջին դարերի…»:
Կարդալով այս փառահեղ պարբերությունը, ես միայն երկու հավանական բացատրություն ունեմ․

1․ Արա Աբրահամյանն առաջին մահկանացուն է, ով կարողանում է խոսել այնպես, ինչպես Google Translate ծրագրի անհաջող թարգմանություններն են լինում։ Ընդ որում՝ երկու լեզվով։

2․ Արա Աբրահամյանն այդպես էլ չհասկացավ, որ ինքը ծաղրի առարկա է դարձել ու մեծ հաշվով դա տեղի է ունեցել նրա համար, որ միլիոնների մեջ լողալով, մարդը փող է ափսոսում տրամադրել գոնե լեզուներից մեկը մարդավարի սովորելու վրա։

Ինձ համար միստերիա է, թե ինչպես է այս մարդը հաջողությունների հասել ու միլիոնավոր դոլարներ հաշվող կարողություն դիզել, բայց հարցը դա չէ։ Հարցն այն է, որ այս ամենն արդեն ծիծաղելու էլ չէ, որովհետև խայտառակություն է։ Այս մարդով Ռուսաստանում պատկերացում են կազմում հայերիս մասին, իսկ Հայաստանում՝ Ռուսաստանի հայերի մասին, և այդ կարծիքը միանշանակ լավը չէ։ Ու պատճառը այս ամենի նրանում է, որ մարդը կամ այնքան թամբալ է, որ ալարում է ինքնակրթությամբ զբաղվել, կամ էլ այնքան քծիբ է, որ գումար է ափսոսում՝ համապատասխան մասնագետներ վարձելու համար։

Tuesday, October 11, 2016

Վազգեն Սարգսյանի՝ մարդասպանություն պատվիրելու համար դատված և ալան-թալանի համար հայտնի եղբորը որևէ պաշտոն վստահելը սխալ է

Картинки по запросу Արմեն ՍարգսյանՄիանգամից հայցում եմ Վազգեն Սարգսյանի անվան կրոնա-սպարապետական կուլտի հետևորդների ներողամտությունը, բայց քանի որ տպավորություն կա, որ սկսվել է Վազգեն Սարգսյանի եղբոր՝ Արմեն Սարգսյանի լոբբինգը, հարկ եմ համարում հիշեցնել մի շարք նյուանսներ, որոնք աստիճանաբար ջնջվում են ժողովրդի գիտակցությունից ու ջնջվում են այդ թվում նաև վերոնշյալ կրոնա-սպարապետական կուլտի գործունեության արդյունքում։

Չգիտեմ, թե որքանով են հավաստի խոսակցությունները, որ Արմեն Սարգսյանը ցանկանում է դառնալ Պաշտպանության փոխնախարար, այն էլ՝ մատակարարման գծով, բայց ես ոչ միայն դեմ եմ, որ ոչ ավել, ոչ պակաս ՊՆ փոխնախարարի, այլ ցանկացած պետական պաշտոն՝ նույնիսկ ամենաշարքային մակարդակի։ Ընդհանրապես, այս հերոսական շորշոփը, որը տարիներ շարունակ կերտում են Վազգենի անվան շուրջ, «փոշի է դրել» նրա եղբայրների վրա ու շատ մարդիկ մոռանում էլ են, թե նույն Արմեն Սարգսյանն ինչ «հերոսությունների» համար էր հայտնի ժամանակին։

Նախ, չե՞ք մոռանում, չէ՞, որ Արմենին դատել են ու նա պատիժ է կրել ազատազրկման վայրերում մարդասպանություն պատվիրելու համար։ Նրա մեղքն ապացուցվել է ու նրան ոչ ոք չի արդարացրել, պարզապես Սերժ Սարգսյանի որոշումով նրան ներում շնորհվեց։ Իսկ դատել էին Տիգրան Նաղդալյանի գործով, և բերեք չմոռանանք, որ ինքը՝ Արմենը, երբեք առանձնապես չի էլ փորձել հերքել իր մեղավորությունը, եթե անգամ մի կողմ ենք դնում ուժի մեջ մտած դատավճռի գոյության փաստը։

Մեկ այլ՝ ոչ պակաս հատկանշական դրվագ․ Վազգենի գովքը անողները հաճախ են սիրում կրկնել մի պատմություն, որը հրաշալի բնութագրում է Արմենին։ Ընդ որում, այս պատմությունը պատմվել է նաև հեռուստաեթերով։ Հիշո՞ւմ եք, որ Վազգեն Սարգսյանի վճռականությունն ու ռեֆորմները կյանքի վերջին ամիսներին բնութագրելու համար, հաճախ հիշում են, թե ինչպես էր նա ստիպել սեփական եղբորը (այո-այո՝ Արմենին) վերադարձնել բանկից վերցրած վարկը, որը նա համառորեն չէր ցանկանում տալ։ Միշտ էլ մի տեսակ տարօրինակ է եղել, թե ինչպես են նման ցայտուն դետալով փորձում հերոսացնել Վազգենին, երբ նման բեսպրեդել նրա եղբոր կողմից հնարավոր էր դարձել հենց Վազգենի շնորհիվ, բայց այս կոնկրետ թեմայում դա սկզբունքային էլ չէ։ Սկզբունքայինն այն է, որ 90-ականներին Արմեն Սարգսյանը ոչ 1, ոչ էլ 10 նման դրվագներում է աչքի ընկել և չափազանցություն չի լինի ասելը, որ ալան-թալանի գործով նա մեծ վարպետ է եղել։

Ու հիմա, ինչ էլ ուզում է լինի, չի կարող լինել մի այնպիսի իրավիճակ, երբ ես կուզենամ նման կասկածելի որակների տեր մարդուն տեսնել պետական կառավարում իրականացնելիս։ Թողեք 90-ականների մտածելակերպով մարդիկ մնան 90-ականներում էլի, պետք չէ ռեինկարնացնել նմաններին, այն էլ՝ ոչ թե իրենձ անձնական արժանիքների, այլ սպանված եղբոր հիշատակին հագուրդ տալով։